Blok onayı ne demek?
Gönder düğmesine bastığınızda işlem ağa duyurulur ama henüz kayda geçmemiştir. Ağdaki doğrulayıcılar bekleyen işlemleri toplayıp bir blok oluşturur. İşleminiz bir bloğa girdiği an ilk onayı (confirmation) almış olur. O bloğun üzerine eklenen her yeni blok bir onay daha sayılır.
Onay sayısı arttıkça işlemin geri dönme ihtimali düşer. Tek onaylı bir işlem, ağda nadiren görülen zincir yeniden düzenlemelerinde geçersiz kalabilir. Bu yüzden para kabul eden taraf, tutar büyüdükçe daha fazla onay bekler. Cüzdanınızda gönderildi yazması, karşı tarafın parayı kullanıma açtığı anlamına gelmez.
Kripto onay süresi ağa göre ne kadar değişir?
Her ağın blok üretme hızı farklıdır. Aşağıdaki blok süreleri ağların bilinen ortalamalarıdır. Onay sayıları ise yalnızca örnektir; her site kendi sayısını belirler ve kasa ekranında yazar.
| Ağ | Ortalama blok süresi | Örnek onay sayısı | Yaklaşık bekleme |
|---|
| Bitcoin | 10 dakika | 3 | 30 dakika |
| Ethereum | 12 saniye | 12 | 2,5 dakika |
| Tron | 3 saniye | 20 | 1 dakika |
Hesap basit bir çarpmadır: blok süresi x onay sayısı. Bitcoin'de 10 dakika x 3 = 30 dakika, altı onay isteyen bir yerde 60 dakika eder. Ethereum'da 12 saniye x 12 = 144 saniye. Bitcoin'deki 10 dakika bir ortalamadır; bir blok 2 dakikada da, 40 dakikada da çıkabilir. Bu yüzden tabloyu alt sınır değil, tipik süre olarak okuyun.
Ücret düzeyine göre örnek bekleme senaryoları
Aşağıdaki senaryolar varsayımsaldır, gerçek süre o günkü ağ durumuna göre değişir. Örnekte kişisel cüzdandan 0,0042 BTC gönderiliyor ve alıcı 3 onay istiyor.
| Senaryo | Ağ durumu | Seçilen ücret | Beklenen sonuç |
|---|
| A | Sakin | Düşük | İlk bloğa girer, yaklaşık 30-40 dakika |
| B | Orta yoğunluk | Düşük | Birkaç blok atlanır, 1-3 saat |
| C | Yoğun | Düşük | Havuzda saatlerce bekler |
| D | Yoğun | Yüksek | Sıranın önüne geçer, ilk bloklarda onaylanır |
Bazı kişisel cüzdanlar sıkışmış işlemin ücretini sonradan yükseltmeye izin verir (RBF). Bu seçenek her cüzdanda yoktur ve borsa çekimlerinde kullanıcıya açılmaz. Borsa çekimi sıkıştıysa yapılacak şey borsanın durum ekranını izlemek ve işlem kimliğini destek ekibine iletmektir. Ücret ve kesintilerin genel mantığı işlem ücreti ve komisyonlar yazısında anlatılıyor.
Ağ yoğunken neden daha uzun beklersiniz?
Her blokta sınırlı yer vardır. Ağa duyurulan işlemler bekleme havuzunda (mempool) sıraya girer ve doğrulayıcılar önce yüksek ücret ödeyenleri alır. Sıradan bir günde düşük ücretle bile ilk bloğa girersiniz. Yoğun bir günde aynı ücret işleminizi saatlerce, bazen günlerce bekletir.
Ücret tutarın büyüklüğüne değil, işlemin ağda kapladığı yere göre belirlenir. 500 TL göndermekle 500.000 TL göndermek aynı ücrete mal olabilir. Kişisel cüzdandan gönderirken ücreti siz seçersiniz; ucuz seçenek yoğun saatte yavaş seçenektir. Borsadan çekerken ücreti borsa belirler ve genellikle hızlı onaylanacak düzeyde tutar.
Borsadan çekimlerde asıl gecikme çoğu zaman zincirden önce yaşanır. Borsa talebi kendi güvenlik kontrolünden geçirir, e-posta onayı bekler, bazı çekimleri elle inceler. Bu aşamada işlem henüz ağa çıkmamıştır ve onay sayacı başlamamıştır.
İşlem kimliği (TXID) ile takip nasıl yapılır?
İşlem kimliği (TXID ya da hash), ağa çıkan her transfere verilen uzun harf ve rakam dizisidir. İşlemin kimden kime, ne zaman, kaç onayla gittiğini herkes bu kimlikle görebilir.
- Borsanın çekim geçmişinde ya da cüzdanınızın işlem ayrıntısında kimliği bulun ve kopyalayın.
- Gönderdiğiniz ağın blok gezginini (block explorer) açın. Her ağın kendi gezgini vardır; Bitcoin işlemi Ethereum gezgininde görünmez.
- Kimliği arama kutusuna yapıştırın.
- Durum satırına bakın: beklemede, onaylandı ya da başarısız yazar. Yanında onay sayısı görünür.
- Alıcı adresi ve tutarı, kasada size gösterilenle karşılaştırın.
Gezgine cüzdanınızı bağlamanız ya da herhangi bir bilgi girmeniz gerekmez. Bağlantı ya da kurtarma kelimesi isteyen sayfa gezgin değildir.
Gönderdim ama gelmedi: sırayla nelere bakılır?
- İşlem kimliği hiç oluşmadıysa para borsadan çıkmamıştır. Borsanın çekim durumu ekranına bakın, onay e-postasını kontrol edin.
- Kimlik var, onay sıfırsa işlem bekleme havuzundadır. Beklemekten başka yapılacak şey çoğu zaman yoktur.
- Onay var ama istenen sayıya ulaşmadıysa süreç normal işliyor. Kasada yazan sayıyı bekleyin.
- Onaylar tamam ama bakiye yoksa adresi, ağı ve tutarı karşılaştırın. Bazı paralarda adresle birlikte etiket (memo ya da tag) da girilmesi gerekir; eksikse para adrese ulaşır ama hesabınıza işlenmez.
- Her şey doğruysa işlem kimliğini canlı desteğe yazılı iletin. Destek ekibi kimlikle eşleştirmeyi elle yapabilir.
Siteler yatırım adreslerini süreli üretebilir. Bir saat önce kopyaladığınız adrese gönderdiyseniz bunu da destek mesajında belirtin. Ağ ve adres seçiminin temelleri USDT nedir yazısında anlatılıyor.
Beklemek hangi durumlarda sorunu çözmez?
Üç hata zamanla düzelmez. Yanlış ağdan gönderilen para, alıcı o ağı desteklemiyorsa adrese ulaşsa bile kullanılamaz. Yanlış adrese giden para o adresin sahibine geçmiştir. Asgari yatırım tutarının altında gönderilen para ise bazı sitelerde hesaba hiç yansıtılmaz ve iade edilmez. Üçünde de onay sayısı tamamlanır, gezginde her şey başarılı görünür, bakiyeniz yine boştur.
Bir de sitenin tutumuna bakın. Gezginde onaylanmış ve doğru adrese gitmiş bir işlem için destek ekibi görmüyoruz, aynı tutarı yeniden gönderin diyorsa ikinci kez göndermeyin. Onaylı bir transfer zincirde kalıcıdır ve karşı taraf onu görebilir. Bu talep sahte site belirtileri arasında sayılır. Kriptoyla ödemenin genel riskleri kripto ile e-cüzdan karşılaştırması sayfasında duruyor.
Onay beklerken sık yapılan hatalar
Bekleme sırasında yapılan yanlışlar çoğu zaman gecikmenin kendisinden pahalıya gelir.
- Aynı tutarı ikinci kez göndermek. İlk işlem ağda bekliyorsa sonunda onaylanır; iki kez ödeme yapmış olursunuz.
- Farklı ağdan yeniden denemek. Önceki gönderimin durumunu görmeden başka bir ağı seçmek, TRC20 ve ERC20 farkı nedeniyle yeni bir kayıp doğurabilir.
- İşlem kimliği olmadan destek yazmak. Kimlik yoksa ekip hangi transferden söz edildiğini bulamaz, süre uzar.
- Bonus süresini hesaba katmamak. Kampanya yatırımın hesaba işlenmesinden sonra başlar, süre ve koşulları kampanya metninde yazar.
- Beklerken bakiye kullanmaya kalkmak. Onaylanmamış tutar çoğu kasada bakiye sayılmaz; bloke durumları için bakiye neden bloke olur yazısına bakın.
Kripto yatırımdan önce kontrol listesi
- Kasadaki yatırım ekranında ağ adını, asgari tutarı ve istenen onay sayısını not edin.
- Borsa ya da cüzdanınızda aynı ağı seçin; kısa ad benzerliklerine değil tam ada bakın (kripto cüzdan türleri).
- Çekim ücretini okuyun ve ücret düştükten sonra karşıya ulaşacak net tutarın asgari tutarın üstünde kaldığını doğrulayın.
- İlk gönderimse küçük bir deneme tutarı yollayın ve hesaba işlendiğini görün.
- İşlem kimliğini, saati ve ekran görüntüsünü bir klasöre kaydedin (dekont ve işlem kaydı saklama).
- Süre uzarsa yazılı destek talebi açın ve yanıtı bekleyin; yöntemlerin süre karşılaştırması çekim süreleri yazısında duruyor.
Kripto yatırımın bonus hesaplarına etkisini görmek için yatırıma ek bonus hesaplama sayfasındaki tabloyu kendi tutarınızla deneyebilirsiniz.